تبلیغات
هنر هفتم - از خودروی خود مانند حرفه ای‌ها نگهداری کنید

باورهای غلط در مورد سرویس و نگهداری خودرو
از خودروی خود مانند حرفه ای‌ها نگهداری کنید

حمیدرضا گرامی نژاد|مجله ماشین: استفاده از خودرو در کشورمان به صورت همه‌گیر، تقریباً از دهه 50 میلادی آغاز شد. به تناسب زیادشدن تعداد خودروها، نگهداری و تعمیرات آن‌ها نیز گسترش یافت و تعدادی از مردم جهت امرار معاش، رانندگی را به عنوان یک شغل برگزیدند. کارهای مربوط به نگهداری و تعمیرات خودرو تخصصی است و با پیشرفته تر شدن خودروها هر روز پیچیده تر می شود. هم زمان با پیشرفت علم و تکنولوژی این کار تبدیل به یک علم شده و بی‌دلیل نیست که دفترچه راهنمای یک خودروی امروزی دارای چند صد صفحه است. در صورتی که همین دفترچه در دهه 70 میلادی کمتر از 20 برگ داشت! در این مقاله سعی داریم نیازهای خودروهای امروزی را به زبانی ساده بازگو کنیم. این دستورالعمل مربوط به خودروهای سبک بنزینی و دیزلی است و اکثر موارد ذکر شده، در بیش‌تر خودروها قابل انجام است.

1- گرم کردن و در جا کار کردن خودرو:
 علیرغم باور عمومی، موتور خودروهای امروزی نیازی به گرم کردن ندارد و چند ثانیه پس از روشن شدن موتور، می‌توان راه افتاد. این باور قدیمی مربوط به زمانی است که موتورهای با تکنولوژی قدیمی و ساخته شده از آلیاژهای قدیمی (عموماً چدنی) در زمان روشن شدن تا گرم شدن کامل موتور بازده کافی نداشت‌اند. این مسئله در مورد خودروهای دیزلی شدت بیش‌تری داشت. حالا که موتورها از آلیاژهای سبک‌تر و مقاوم تر ساخته می شوند و روش های سوخت‌رسانی جدید، موتور را با هر شرایط دمایی تطبیق می دهد نیازی به گرم کردن موتور برای شروع حرکت نیست. البته سرد کردن موتور برای مدت کوتاه آن هم پس از استفاده طولانی لازم است، اما نه به شدتی که توسط برخی از رانندگان اتفاق می افتد. در واقع زمانی که یک خودرو مدت چند ساعت در حرکت بوده، بهتر است دو تا سه دقیقه در جا کار کرده تا دمای موتور کمی کاهش پیدا کند. در موتورهای دیزلی و حجیم نیز همین طور است. متأسفانه بعضی از رانندگان اتوبوس و کامیون موتور را مدت زیادی روشن نگه می دارند که جز ضرر برای خود موتور، آلودگی هوا و مصرف بی‌دلیل سوخت، سودی ندارد. در کشورهای پیشرفته، پلیس برای صاحبان خودروهایی که در جا کار می کن‌اند جریمه هایی در نظر می گیرد. در جا کار کردن موتور باعث سایش بیش از حد قطعات و کم شدن عمر آن‌ها و کثیف شدن سریع تر روغن موتور هم می شود. درجا کار کردن برای موتورهای توربو شارژر دیزلی ضرر زیادی دارد. ضمناً خاموش کردن موتور نیازی به گاز دادن ندارد و علیرغم باور عموم مردم، هیچ کمکی به روشن شدن موتور در استفاده بعدی نخواهد کرد.


2- نگهداری تایر:
بهتر است تنظیم باد چرخ‌ها بین 500 تا 1000 کیلومتر حداقل 2 بار در ماه(بسته به استفاده از خودرو) انجام شود. البته فشار باد تایر را بایستی در زمان سرد بودن تایر اندازه گرفت. به دلیل اینکه پس از حرکت، دمای تایر بیش‌تر شده و هوای داخل آن افزایش حجم پیدا می کند. در مورد خودروهایی که زمان زیادی در پارکینگ متوقف هست‌اند، کم شدن باد بیش‌تر اتفاق می افتد. کمبود باد باعث ساییدگی لبه تایر و زیاد بودن باد باعث ساییدگی وسط تایر می شود. در مورد وانت‌ها توصیه می شود به هنگام مل بار، باد چرخ های عقب افزایش پیدا کند. به هنگام تنظیم باد به سایز تایر هم توجه شود. در صورت استفاده از تایر پهن تر از استاندارد، از باد بیشتر به میزان یک تا سه بار استفاده شود. بعضی‌ها اعتقاد دارند زیاد بودن باد تایر باعث کم شدن مصرف سوخت می شود اما باید در نظر داشت که باد اضافی بیش از حد مجاز، باعث کم شدن مصرف سوخت می شود اما باید در نظر داشت که باد اضافی بیش از حد مجاز، باعث کم شدن چسبندگی خودرو به سطح مسیر می شود که خطرناک است.


3- جابجایی چرخ‌ها:
جابه‌جایی چرخ‌ها برای ساییدگی منظم، بایستی پس از طی 10 هزار کیلومتر انجام شود. در مورد تایر رادیال(مثل پراید و پژو) جابجایی چرخ های عقب با جلوی همان طرف لازم است. در مورد تایر بایاس(غیر رادیال) بهتر است جابه‌جایی به صورت ضربدری صورت گیرد(مثل پیکان و وانت مزدا) و جابه‌جایی ضربدری برای تایر رادیال ضرورتی ندار. در مورد وانت نیسان که تایر عقب و جلو متفاوت هست‌اند، فقط تایر چپ و راست تعویض شوند. دلیل جابه‌جایی تایرها سایش متفاوت در محورهای محرک و غیر محرک است. در خودروهای دیفرانسیل جلو، ساییدگی تایر جلو و در خودروهای دیفرانسیل عقب، ساییدگی تایر عقب بیش‌تر است.
بهتر است در هر 30 هزار کیلومتر یا یک سال تایر های چپ و راست جابه‌جا جا شوند. در خودروهایی مانند پژو 405 که چرخ های عقب زاویه‌دار است یا ماشین‌هایی که محور عقب صلب نیست‌اند، ساییدگی لبه داخلی با خارجی متفاوت است. در صورتت استفاده از تایر بارانی و دارای جهت چرخش یا لاستیک‌هایی که آج بیرونی و درونی متفاوت دارند، حتماً به نشانگر جهت چرخش روی دیواره لاستیک توجه شود و جابه‌جایی ضربدری در این نوع تایرها انجام نشود.
معمولاً عمر مفید تایرها در صورت استفاده مناسب 60 تا 80 هزار کیلومتر است. به هنگام خرید تایر نیز به تاریخ تولید که عددی چهار رقمی است توجه شود. 2 رقم اول هفته در سال میلادی و دو رقم دوم سال میلادی است. به عنوان مثال2508 یعنی تایر در هفته 25 از سال 2008 تولید شده است. بهتر است بیش از یکسال از تاریخ تولید تایر نگذشته به اشد. تایرهایی که تمیز بوده(روغنی نیستند) و داخل نایلون هستند بهترند.
اگر تایر دست دوم می خرید، توجه داشته باشید که یک شکل و داری آج یکسان و تاریخ تولید مشابه باشند. چون عملکرد تایرهای متفاوت یکسان نیست و ممکن است روی قابلیت های ترمزگیری خودرو تأثیر بگذارد. در صورتی که تایرها دارای آج یکسان نباشند، بهتر است تایر جدیدتر در عقب استفاده شود(برخلاف تصور عموم مردم که فکر می کنند بهتر است تایر جلو نو باشد).
آخرین تحقیقات و استانداردهای جهانی تأکید بر خطر بیش‌تر پنچری یا ترکیدن تایر کهنه در چرخ عقب می کن‌اند. همچنین استفاده از تیوب در تایرهای تیوبلس توصیه نمی شود و بهتر است همه تایرهای تیوبلس یک خودرو فاقد تیوب باشند. این گونه تایرها نمی ترک‌اند و رفتار قابل کنترلی در زمان پنچری در سرعت های بالا دارند.


4- روغن موتور:
تعویض روغن بایتی بر اساس روغن توصیه شده توسط سازنده انجام شود. البته فقط توجه به سطح کیفی توصیه شده کافی است و مارک تجاری روغن چندان مهم نیست. همچنین تفاوتی بین روغن های ایرانی و خارجی یا تصفیه اول یا چندم وجود ندارد و فقط سطح کیفی و درجه گرانروی روغن مهم است.
در صورت استفاده از روغن با سطح کیفی بالاتر می‌توان آن را دیرتر تعویض کرد. اما استفاده از روغن با سطح کیفی پایین تر از توصیه سازنده خودرو مجاز نیست. همچنین تعویض زود هنگام روغن فقط ضرر اقتصادی به دنبال دارد و می‌توان با اطمینان خاطر تا پایان مدت توصیه شده توسط سازنده، از آن استفاده کرد. همیشه 1000 کیلومتر به کارکرد خودرو برای محاسبه کارکرد خودرو برای محاسبه کارکرد درجا و ترافیک اضافه کنید.
به عنوان مثال اگر خودرویی 9 هزار کیلومتر مسافت پیموده و از روغن مناسب برای طی 10 هزار کیلومتر مسافت استفاده می کنید، بهتر است نسبت به تعویض روغن اقدام کنید.
حتماً به هنگام تعویض فیلتر روغن نیز اقدام شود. تعویض یک بار در میان فیلتر روغن اشتباه بوده و باعث کثیف شدن روغن می شود. زیرا وظیفه فیلتر روغن تمیز نگه داشتن آن و جذب رسوبات موتور است.
در صورت کم شدن روغن خودرو، حتماً از روغن مشابه استفاده کنید. معمولاً بهتر است کنترل روغن هفته ای یک بار انجام شود. در مورد خودروهای دوگانه سوز بهتر است از روغن های مخصوص این خودروها CNG استفاده گردد.
بهتر است از روغن های چند درجه ای در تمام فصول سال استفاده کنید( 20W50یا15W40) در غیر این صورت در تابستان روغن 40 و در زمستان روغن 30 استفاده شود. استفاده از روغن 50 و مناسب موتورهای دیزلی سنگین مجاز نیست. در صورت روغن سوزی موتور، باید نسبت به رفع آن اقدام کرد. ضمناً استفاده از روغن با ویسکوزیته بالا باعث تشدید عیب موتور می شود.


5- روانکاری سیستم انتقال قدرت:
بهتر است به هنگام تعویض روغن نسبت به بازدید سطح واسکازین گیربکس و دیفرانسیل اقدام گردد و پس از طی 20 تا 30 هزار کیلومتر نسبت به تعویض واسکازین اقدام شود. علیرغم باور عمومی که تعویض واسکازین را ضروری نمی دانند، لازم است بدانید گرمای ناشی از حرکت قطعات داخل سیستم انتقال حرکت، باعث از بین رفتن کیفیت روانکارها می شود. بهتر است در خودروهای سنگین مانند وانت‌ها و پاترول به خصوص در مناطق گرم از واسکازین 140 و در سایر خودروها از واسکازین85W90 استفاده شود.
در خودروهای گیربکس اتوماتیک، تعویض روغن هیدرولیک و فیلتر گیربکس بسیار مهم است و بهتر است هر 30 هزار کیلومتر یامطابق توصیه سازنده خودرو انجام گیرد.

6- فیلتر هوا:
بهتر است فیلتر هوا به هنگام تعویض روغن بازدید شده و در صورت کثیف شدن تعویض گردد. باد گرفتن فیلتر های کاغذی کار اشتباهی است و فقط فیلتر های دائمی که در ماشین آلات ساختمانی و کامیون‌ها استفاده می شوند نیاز به باد گرفتن دارند.


7- ضد یخ:
ضد یخ خودرو حتماً باید ابتدای فصل سرما کنترل شود. علیرغم باور عمومی که ضد یخ نیاز به تعویض ندارد، بهتر است هر سال یا هر 30 هزار کیلومتر نسبت به تعویض آن اقدام شود. به دلیل وجود مواد ضد جوش و ضد رسوب، پس از مدتی، ضدیخ فاسد شده، خاصیت خود را از دست می دهد و رنگ آن نیز تغییر می کند. در تهران و شهرهای معتدل نسبت آب به ضد یخ70/30 است. در شهرهای سردسیر لازم است به توصیه سازنده ضد یخ توجه شود. ضد یخ با نسبت 50/50 تا دمای منفی 37 درجه سانتی‌گراد یخ نمی زند.
به هنگام تعویض ضد یخ از آب مقطر و بدون سختی یا آب رادیاتور استفاده شود و حتماً ضد یخ و آب مخلوط شده و در رادیاتور ریخته شود. از ریختن جداگانه آب و ضد یخ خودداری کنید. در بعضی خودروها مانند 405 پس از تعویض مایع خنک کننده باید سیستم خنک کننده را هوا گیری کنید.

8- مایع ترمز:
مایع ترمز که به اشتباه روغن ترمز نامیده می شود از مشتقات نفتی نیست و به دلیل جذب رطوبت هوا و قرار گرفتن در معرض حرارت ناشی از اصطکاک لنت و دیسک، پس از مدتی خاصیت خود را از دست داده، باعث افت کیفیت ترمزگیری شده و رنگ آن نیز کدر می شود. علیرغم باور عمومی که تعویض مایع ترمز را کاری بیهوده می دانند، بهتر است هر سال یا هر 30 هزار کیلومتر تعویض شود.
حتماً از مایع ترمز توصیه شده توسط سازنده خودرو استفاده شود.
مایع زرد رنگ مایل به سبز با قوطی زرد  دارای استانداردDOT3 و مایع آبی رنگ با قوطی آبی دارای استاندارد DOT4 هست‌اند و اختلاط آن‌ها یا تعویض آن‌ها با هم مجاز نیست. همچنین به دلیل جذب رطوبت هوا توسط مایع ترمز، مایع درون قوطی از قبل باز شده قابل استفاده نیست. پس از تعویض مایع ترمز، هواگیری ترمز همه چرخ‌ها الزامی است.

9- شمع و وایر:
تعویض شمع در موتور های بنزینی بسته به نوع خودرو و کاربراتوری یا انژکتوری بودن آن انجام می گیرد و بهتر است بین 20 تا 30 هزار کیلومتر بازدید و تعویض شود. نو و تمیز بودن شمع باعث کارکرد منظم موتور می گردد. حتماً به اندازه شمع توجه کنید. در بعضی خودرو های جدید که دارای زمان تعویض طولانی تر بوده، از شمع های سوزنی استفاده شده است. در صورت استفاده از شمع های جدید دارای آلیاژ جدید و چند الکترود، مدت کارکرد مطابق توصیه سازنده شمع به اشد. در بعضی خودروها مانند پژو 206 که ECU موتور به تغییرات حساس است، فقط از شمع فابریک استفاده شود و استفاده از شمع های متفرقه توصیه نمی شود. تعویض همه شمع‌ها با هم انجام گیرد و استفاده از شمع های نو و کهنه مجاز نیست. همچنین وایرها نیز به هنگام تعویض شمع کنترل شوند و در صورت لزوم تعویض گردند. این قطعات معمولاً پس از طی 100 هزار کیلومتر نیاز به تعویض دارند.


10- بنزین سوپر:
در خودروهای بنزینی که دارای ضریب کمپرس موتور بالاتر از 9 به 1 هست‌اند حتماً بنزین سوپر با اکتان بالا مصرف شود. مصرف بنزین سوپر یا بنزینی که دارای اکتان بالاتر از نیاز موتور به اشد در تمام خودروها مجاز است. البته بر خلاف تصور عموم مردم تاثیر مثبتی در کارکرد موتور و مصرف سوخت ندارد. به عنوان مثال استفاده از بنزین سوپر در موتور پراید که ضریب کمپرس پایین تر از 9 به یک دارد کاری بیهوده است. اما مصرف بنزین معمولیی با اکتان پایین در موتورهایی که ضریب کمپرس بالایی دارند باعث کارکرد بد موتور ، ایجاد صدای بیش‌تر و پایین آمدن راندمان آن می شود. برخلاف تصور عموم مردم، استفاده همیشگی از بنزین سوپر هیچ ایرادی ندارد و نیازی با استفاده  همیشگی از بنزین سوپر هیچ ایرادی ندارد و نیازی به استفاده متناوب از بنزین معمولی و سوپر نیست. خشک تر بودن بنزین سوپر نسبت به بنزین معمولی تصور غلطی است. کارکرد موتور وابسته به اکتان یا درجه آرام سوزی است و ربطی به خشک یا چرب بودن سوخت ندارد.

11- افزودنی های سوخت: 
این افزودنی‌ها دو دسته هستند. یک دسته از آن‌ها در واقع پاک کننده سیستم سوخت‌رسانی، شمع‌ها و سوپاپ‌ها هست‌اند و نام مکمل سوخت به غلط برای آن‌ها استفاده می شود. مصرف آن‌ها هر چند ماه یک بار یا حداقل پس از طی 30 هزار کیلومتر توصیه می شود. دسته دوم که واقعاً مکمل سوخت هست‌اند در واقع برای جبران پایین بودن کیفیت و اکتان سوخت به کار می روند و به دو صورت مایع و قرص عرضه می شوند. توصیه می شود از این مکمل‌ها به هنگام استفاده از بنزین معمولی با کمپرس بالا استفاده شوند. البته دقت در انتخاب نوع محصول هم مهم است، توجه کنید که حتماً هر دو محصول را با باک پر از سوخت استفاده کنید.



توصیه های عمومی جهت افزایش عمر مفید خودرو:
آچار کشی کلی، بازدید اتصالات و زیر بندی، کنترل شیلنگ‌ها و لوله های خودرو در شروع فصل سرما و گرما انجام شود.

گریس کاری چهار شاخ گاردان، کشویی گاردان، قسمت های متحرک و باز خودرو مخصوصاً در مدل های دیفرانسیل عقب و دو دیفرانسیل، با هر تعویض روغن انجام شود. پس از اتمام زمستان، زیرشویی خودرو انجام گیرد تا نمک رسوب کرده در زیر آن پاک شده و از پوسیدگی آن جلوگیری شود.

کنترل جلو بندی و گردگیرها و میزان فرمان توسط راننده انجام شود و در صورت مشاهده لاستیک سایی یا کشیدن فرمان، نسبت به تنظیم فرمان اقدام شود. ممکن است کشیدن فرمان با تنظیم باد لاستیک‌ها رفع شود. ولی نامیزان بودن دهنه چرخ‌ها باعث لاستیک سایی می شود.

بازدید چرخ‌ها از نظر کنترل لنت‌ها، دیسک‌ها، کاسه ها و نشتی مایع ترمز حداقل سالی یک بار انجام شود در صورت لزوم تعویض لنت، لوازم چرخ‌ها و رگلاژ ترمزدستی انجام گیرد.

در صورت استفاده از باتری معمولی، هفته ای یک بار در فصل گرما و ماهانه یک بار در فصل سرما نسبت به کنترل آب باتری اقدام شود.

ابتدای فصل سرما کنترل ترموستات لازم است. البته ترموستات در تمام فصول لازم بوده و حذف آن خصوصاً در موتور های آلومینیومی مشکل‌ساز خواهد شد.

کولر خودرو در فصل زمستان هفته ای یک بار به مدت 10 تا 15 دقیقه روشن شود. اینکار باعث جلوگیری از خرابی کاسه نمد کمپرسور می شود و کولر خودرو نیازی به شارژ گاز در تابستان نخواهد داشت. همچنین در زمان سرویس کولر به نوع گاز مصرفی خودرو توجه شود. خودروای قدیمی از گاز R12 استفاده  می کن‌اند. اختلاط این دو گاز یا جابه جایی آن‌ها با یکدیگر مجاز نیست. ضمناً در صورت تعویض کامل گاز، بهتر است فیلتر رطوبت گیر(Dryer Filter) هم تعویض شود.

فیلتر بنزین بهتر است هر 10 هزار کیلومتر تعویض شوذ. در بعضی خودروهای جدید فیلتر بنزین عمر بیش‌تری دارد که باید به توصیه سازنده شود.

تعویض تسمه تایمینگ موتور در زمان توصیه شده توسط سازنده انجام شود. در بعضی از موتورها پاره شدن تسمه تایمینگ خسارت زیادی به سر سیلندر ، سوپاپ‌ها و پیستون‌ها وارد می کند. معمولاً تعویض تسمه تایمینگ بین 60 تا 100 هزار در موتورهای مختلف توصیه می شود. همچنین بازدید تسمه های کولر و دینام هر ماه انجام شود. شل بودن تسمه دینام باعث شارژ نشدن باتری خواهد شد.

شایان توجه است رعایت موارد فوق با هزینه اندک باعث اطمینان خاطر هنگام استفاده و دوام بیش‌تر خودرو می شود. به عنوان مثال وقتی 4 لیتر روغن موتور به قیمت 35 هزار تومان تعویض می شود چرا فیلتر روغن 10 هزار تومان تاثیر آن را در مصرف سوخت کمتر یا دوام بیش‌تر موتور نادیده گرفت؟ یا به دلیل عدم تعویض روغن  ترمز 15 هزار تومانی، کیفیت ترمز خودرو را کاهش داد و باعث حادثه شد؟(قیمت‌ها مربوط به زمان نگارش مطلب است!!!) پس سعی کنیم  در نگهداری و سرویس خودروی خود به کوشیم، باورهای قدیمی اشتباه را دور به ریزیم و به دیگران بیاموزیم.




آخرین پست ها